พิธียกเสาเอกศาลาประพฤติธรรมวัดบ้านขะยูง เมื่อ วันที่ ๑๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๙

ช่วงเช้าได้ร่วมกันทำพิธีบวงสรวงพิธีเทเสาเอกศาลาประพฤติธรรม  เป็นพิธีกรรมที่แสดงออกมาจากความเชื่อ เช่น พิธีบวงสรวง เซ่นไหว้บูชา เจ้าทีเจ้าทาง เทวาอารักษ์ พิธีกรรมเหล่านี้ปฏิบัติกัน จนฝังรากลึกเข้าสู่จิตใจของชาวไทย มาช้านาน แม้ยุคสมัยอาจจะเปลี่ยนไปมากก็ตาม ก็ยังคงมีพิธีกรรมเหล่านี้ให้เห็นอยู่เสมอๆ และโดยเฉพาะในถิ่นอีสานใต้  ความเชื่อเหล่านี้ยังคงแน่นแฟ้นเต็มอยู่ในหัวใจ เป็นการกระทำที่มองได้หลายแง่มุม ตามแต่สติปัญญาของผู้คนจะมอง

สำหรับวัดบ้านขะยูงในยุคนี้ การจัดทำพิธีกรรมบวงสรวงแบบชาวบ้านๆ มีความธรรมดา ไม่มีพิธีรีตองมากมาย การจัดสิ่งของบริเวณพิธีก็เป็นไปตามอัตภาพ กำหนดการตามสะดวกพร้อมก็ทำเลย เรียกกันมาทำ ชวนกันมา ใครอยู่แถวนั้น มองเห็นก็รวมกันทำแบบเรียบง่ายมาก โดยมีหลวงพ่อครูบาอาจารย์ท่านพาทำให้ได้รู้ให้ได้เห็น เป็นการกระทำพิธีกรรมที่มีความเป็นชาวอีสานมากๆ เป็นที่น่าประทับใจไปอีกแบบ และน่าจดจำมากกว่าพิธีกรรมที่ต้องรอนั้นรอนี่ ต้องอย่างนั้น อย่างนี้ มีผู้คอยทักว่าอย่างนั้นได้ อย่างนี้ไม่ได้ ซึ่งบางทีความเรียบง่ายสบายๆ ก็ดีมากกว่าตัดกังวลได้เป็นอย่างดีทีเดียว

จากงานพิธีเทเสาเอกศาลาประพฤติธรรมวัดบ้านขะยูง ในวันที่ ๑๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๙ ที่ผ่านมานั้นก็เช่นเดียวกัน พิธีกรรมเป็นไปอย่างเรียบง่าย หลวงพ่อให้จัดทำบายศรี มีผลไม้ หัวหมู น้ำหวาน ประมาณว่าจัดทำเพื่อให้รู้จัก และไม่ละเลยในพิธีกรรมที่ชาวบ้านยังเชื่อถือบูชากันอยู่ แม้ครูบาอาจารย์ท่านจะพาทำพิธีกรรมเหล่านั้นด้วยเหตุผลใดๆ ก็ตาม

วันนี้จะมองเพื่ออธิบายในเชิงบวก เพื่อมุ่งหมายให้เกิดศรัทธา เคารพในพิธีกรรมที่ปฏิบัติมาแต่โบราณ ต้องเปิดใจเชื่อก่อนว่าพิธีกรรมเหล่านี้ ต้องมีประวัติที่มาที่ไป ซึ่งต้องศึกษาในเชิงประวัติศาสตร์พร้อมกับต้องศึกษาในด้านความเชื่อดังเดิมของคนสมัยก่อนด้วย ซึ่งต้องดูบริบทความเกี่ยวข้องสัมพันธ์ หลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นทางศาสนา วิถีชีวิต  อาชีพ เป็นต้น โดยศึกษาต้นต่อจุดกำเนิดว่าการกระทำทั้งหลายเหล่านั้นมีที่มาที่ไปอย่างไรแม้อาจจะไม่รู้ทั้งหมดแต่ก็ช่วยให้ได้รับองค์ประกอบบางอย่างในการพิจารณาวิเคราะห์ตีความเพื่ออธิบายความ

สำหรับที่จะเล่าในสวนวิถีชีวิตปริศนาธรรมเทวดาเดินดิน ก็ขอเล่าในมุมมองจากการได้ศึกษาด้านปริศนาธรรม ซึ่งอาศัยหลักเดิม คือ เชื่อว่าการทำพิธีกรรมของคนโบราณนั้นน่าจะเป็นปริศนา มีเหตุผลบางอย่างที่เชื่อมหลักการทางพระพุทธศาสนาสามารถอธิบายได้ แบบไม่ต้อง ปฏิเสธ ความคิด ความเชื่อ เหล่านั้น  อันจะกลายเป็นต้นเหตุของความขัดแย้งทางค่านิยม

เรื่องของความเชื่อ เป็นเรื่องละเอียดอ่อนทางจิตใจ หากมีการเปลี่ยนแปลง ดูหมิ่น ไม่เคารพความเชื่อของกันและกัน หากผู้นำยกเลิกเปลี่ยนแปลงไม่ปฏิบัติตามสิ่งที่ได้เคยปฏิบัติมา โดยอ้างเหตุผลดีเพียงไรหรือถูกต้องแค่ไหนก็ตาม แต่ไม่ถูกเวลา ถูกบุคคล ถูกสถานที่ ก็ยากนักที่จะสามารถทำให้เกิดความเข้าใจและยอมปฏิบัติตามได้ เพราะความเชื่อตามกันมานั้น ผู้ทำตามได้กระทำแล้วมีความสุขความสบายใจเป็นผล จึงได้ปฏิบัติตามกันมาเรื่อยๆ

แม้บางอย่างปฏิบัติแล้วไม่ได้คำตอบว่าทำไมจึงต้องปฏิบัติก็ตาม ปัจจุบันความเชื่อเหล่านี้มีมากมาย และหลากหลายแตกต่างกันไป  การศึกษาสิ่งที่ทำตามกันมาก็ต้องอาศัยหลักแห่งกาลามสูตรเป็นองค์ประกอบด้วยก่อนจะเชื่อ โดยอย่าเพิ่งปลงใจเชื่อเสียทีเดียวศึกษาและปฏิบัติก่อนหากประจักษ์แจ้งแก่ใจตนเองจึงค่อยเชื่อได้

การกระทำพิธีกรรมในสวนวิถีชีวิตปริศนาธรรมฯ ไม่ว่าจะเป็นพิธีดังเดิมมาแต่โบราณ หรือพิธีกรรมใหม่ หรือพิธีกรรมเก่าที่ถูกรื้อฟื้น ก็จะอธิบายให้เข้าใจไปพร้อมกับการได้ทำพิธี ซึ่งพิธีกรรมที่ทำ ณ สวนปริศนาธรรมมุ่งเน้นการอธิบายเชิงสัญลักษณ์ปริศนาธรรมทั้งหมด

สำหรับการบูชาบวงสรวง ก่อนพิธีเทเสาเอกศาลาประพฤติธรรม เพื่อระลึกถึงเหล่าเทวดา อันเรียกว่า เทวตานุสสติกรรมฐาน ซึ่งเป็นอุบายเก่าแก่ที่พระพุทธเจ้าได้ทรงตรัสรู้และได้สอนมาให้ปฏิบัติตาม การปฏิบัติเพื่อระลึกถึงเทวดาเป็นอารมณ์นั้น เคยศึกษาจากคำสอนของหลวงพ่อฤาษีลิงดำ ท่านได้อธิบายอย่างแจ่มชัดมาก จึงได้ค้นคว้าเพื่อพอเจาะลึกข้อมูลเพื่อศึกษาในพระไตรปิฎก เรื่องหลักการพิจารณาอนสสติกรรมฐานกอง “เทวตานุสสติ”

ทำให้เกิดความเข้าใจถึงพิธีกรรมที่เราชาวพุทธทั้งหลายปฏิบัติกันมา เมื่อพิจารณาทำให้ทราบว่า จริงๆ แล้วเป็นเรื่องของกรรมฐาน เป็นความชาญฉลาดของปราชญ์โบราณกาลที่สอนกันมา มีการอธิบายพร้อมกับปฏิบัติให้รู้เห็นผ่านพิธีกรรม โดยหลักการที่ไม่ปฏิเสธ ในพิธีกรรม คือยอมรับของเดิมที่มีอยู่แล้ว เพราะการกระทำนั้นๆ มีศรัทธาบางอย่างเป็นหลักธรรมเปิดหัวใจให้น้อมศึกษาต่อไปได้

ในระยะหลังนั้นมีผู้รู้อธิบายมีปรากฎน้อยมาก จึงทำให้คนได้ศึกษาปฏิบัติตามเพียงแค่ได้ทำตามเพราะศรัทธาเท่านั้น เหมือนขาดผู้รู้มาค่อยพาปฏิบัติ และอธิบายให้เข้าใจในพิธีกรรมเหล่านั้น ใสสวนวิถีชีวิตปริศนาธรรมฯ จึงต้องฟื้นความสำคัญการอธิบายความให้มากขึ้น เพื่อรักษาศรัทธานั้นๆ และเพื่อบ่มปัญญาผู้มีศรัทธาให้ปรากฎต่อไป

 

เรียบเรียงโดย : พระอาจารย์อดิศักดิ์ วชิรปญฺโญ

Comments

comments